absolwent

” Absolwent „

Na początki kina kontestacyjnego (zwanego również kinem kontrkultury) składa się kilka czynników. Głównym z nich są niewątpliwie uwarunkowania historyczne. Przełom lat 60-tych i 70-tych był dla świata okresem niezwykle burzliwym. Masowe wystąpienia młodych ludzi, sprzeciwiających się zastanej rzeczywistości, zwiastowały nadchodzący kryzys wartości kultury zachodniej. Kryzys ten objawił się szczególnie mocno podczas buntu młodzieży w Nanterre w roku 1968. Młodzież protestowała tam głównie przeciw podziałom i wszelkiej nierówności społecznej. W Stanach Zjednoczonych również do głosu zaczął dochodzić głos sprzeciwu młodzieży. Tam przybierał on przeważnie postać antymilitarystyczną przeciwko wojnie w Wietnamie. Na fali narastających protestów Stany zaczęły się coraz bardziej liberalizować,. Pojawiły się anarchistyczne ruchy, do głosu zaczęło dochodzić pokolenie hipisów. Krytyce coraz częściej poddawano amerykański konserwatyzm i konsumpcyjny styl życia.

Zapowiedź kina kontestacji w kinie amerykańskim możemy odnaleźć już w drugiej połowie lat 50-tych w „Buntowniku bez powodu” Nicholasa Raya. Grany przez Jamesa Deana bohater reprezentuje w nim postawy bardzo bliskie bohaterom późniejszych, kontrkulturowych filmów. Jest młody, zbuntowany i niezależny. Podobnie zresztą jak bohater uważanego za pierwszy film kontrkulturowy „Absolwenta” Mike’a Nicholsa, który wbrew oczekiwaniom swoich rodziców, porzuca szansę na dobrą pracę i szybką karierę i wplątuje się w romans z dużo starszą od siebie żoną szefa swojego ojca. Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej gdy poznaje córkę kochanki i zakochuje się w niej. Grany przez Dustina Hoffmana bohater sprzeciwia się zatem wszystkim normom i neguje tryb życia, który narzuca mu otoczenie. Jest swobodnym duchem, postacią w pełni niezależną, która swoim zachowaniem poddaje w wątpliwość całą ówczesną amerykańską obyczajowość.

swobodny-jezdziec

” Swobodny jeździec „

Nie minęły dwa lata od sukcesu „Absolwenta”, a na ekranach amerykańskich pojawił się film, który z miejsca stał się symbolem kina kontrkulturowego, nie tylko w Stanach, ale na całym świecie. Nakręcony przez Denisa Hoppera „Swobodny jeździec” przedstawiał historię dwóch młodych i zbuntowanych motocyklistów, którzy po otrzymaniu większej ilości gotówki ze sprzedaży narkotyków, ruszają w podróż po Ameryce. Podczas swej motocyklowej wędrówki spotykają się z wyrazami nietolerancji ze strony konserwatywnej części amerykańskiego społeczeństwa. W czasie trwania podróży nie stronią od używania narkotyków, czy spędzania czasu z panienkami lekkich obyczajów. Po drodze przyłącza się do nich adwokat (grany przez Jacka Nicholsona). Dla całej trójki podróż kończy się tragicznie, wszyscy zostają zabici przez ludzi nieakceptujących ich odmiennego trybu życia. Za swój bunt i poczucie wolności muszą zapłacić najwyższą karę. Film mimo pewnych niedociągnięć konstrukcyjnych z miejsca stał się ogromnym sukcesem w Stanach i zapoczątkował modę na tzw. kino drogi, w którym bohaterami byli ludzie, którzy wyruszali w podróż w celu poznania prawdy o sobie i o całym sensie istnienia.

sam_peckinpah

Sam Peckinpah

Oba wspomniane filmy rozpoczęły w Ameryce boom na filmy opowiadające historię sprzeciwiającej się rzeczywistości młodzieży. Zaczęło powstawać coraz więcej filmów kontestacyjnych, wśród których szczególnie godnymi uwagi wydają się być dzieła Sama Peckinpaha. Zresztą już biografia tego reżysera, mogła by posłużyć za niezłej klasy film kontestacyjny. Reżyser, wychowany w prawniczej rodzinie, której zawodowe tradycje sięgały kilku pokoleń, nie spełnił pokładanych w nim ambicji i zamiast na wydziale prawa rozpoczął swą edukację aktorską. Również cała jego kariera reżyserska przepełniona była różnego rodzaju skandalami. Nie stronił bowiem od alkoholu i narkotyków, często też wykłócał się z producentami swoich filmów o najmniejsze nawet szczegóły. W swoich westernach demitologizował legendę dzikiego zachodu, dlatego zostały one określone mianem „antywesternów”. Subwersji ulegały w nich klasyczne rolę bohaterów. Praworządni i rycerscy kowboje zastąpieni zostali zdegenerowanymi awanturnikami. Filmy Peckinpaha emanowały przemocą, rasizmem, były totalnie niepoprawne politycznie. Pokazywały upadek moralny świata w którym tylko czasami udawało odnaleźć się takie wartości jak honor czy poświęcenie. Takie filmy jak „Dzika banda”, czy „Pat Garret i Billy Kid” wyrażają sobą niezwykle krytyczne spojrzenie na mitologię amerykańską. Łamią dotychczasowe filmowe schematy, przez co stanowią niezwykle barwny przykład kinowej kontestacji w Stanach.

 Trochę inaczej niż w Ameryce rozwijało się kino kontrkulturowe w Europie. Różnice wynikały zapewne z uwarunkowań kulturowych, ponieważ kinematografia europejska zawsze była liberalniejsza od dość konserwatywnej kinematografii amerykańskiej. Dlatego też nurt kontestacji w filmie do Europy dotarł szybciej niż do Stanów. Już na początku lat sześćdziesiątych we Włoszech pod wpływem coraz bardziej znaczących ruchów lewicowych zaczęły powstawać filmy, które wyrażały sobą kontrkulturowe przekonania. Najczęściej podejmowanym tematem był sprzeciw przeciwko obłudzie i zbytniemu konserwatyzmowi części społeczeństwa jak miało to miejsce m.in. w takich filmach jak: „Przed rewolucją” Bernarda Bertolucciego, „Włóczykiju” Piera Paolo Pasoliniego czy w ”Pięściach w kieszeniach” Marca Bellochia. Chyba jednak najbardziej znanymi włoskimi filmami w którym przedstawiony został fenomen kontestacji były „Powiększenie” i „Czerwona pustynia” Michalangelo Antonioniego.

jezeli

” Jeżeli ” (” If.. „)

Kontestacyjne kino wyraźnie zaznaczyło się również w kinematografii Wielkiej Brytanie. Na przełomie lat 50-tych i 60-tych kilku filmowców skupiło się wokół nieformalnej grupy Młodych gniewnych. Swą nazwę zaczerpnęli od tytułu sztuki Johna Osborne’a „Miłość i gniew”. W swoich utworach postulowali oni postawy anarchistyczne i bunt przeciw zastanym w sztuce konwencjom. Pierwszym filmem tego nurtu był nakręcony na podstawie wspomnianej wcześniej sztuki Osborne’a „Miłość i gniew” Tony’ego Richardsona z roku 1958. Przedstawiający historię młodego inteligenta, który porzuca studia i zostaje robotnikiem, film uderza w mieszczański model życia robotników. Po tym filie reżyser nakręcił jeszcze m.in. takie filmy jak „Smak miodu”, czy jeden z najbardziej znanych filmów kina młodych gniewnych „Samotność długodystansowca”. Ten ostatni przedstawiał historię wychowanka ośrodka dla trudnej młodzieży, którego pasją jest bieganie. Miesiącami przygotowuje się do najważniejszego wyścigu w swojej karierze, jednak w akcie sprzeciwu do swoich wychowawców przegrywa go.

Kino młodych gniewnych pozwoliło wybić się również wielu innym twórcę. Lindsay Anderson nakręcił „Sportowe życie”- historię młodego gracza rugby i „Jeżeli”, gdzie reżyser opowiada historię zbuntowanego studenta Micka (świetnie zagranego przez Malcolma McDowella), który sprzeciwia się sztywnym zasadom i normom, jednej z elitarnych angielskich szkół. Ta nonkonformistyczna postawa prowadzi do dramatu. Kolejnym godnym uwagi twórcą był pochodzący z Czechosłowacji Karel Reisz, twórca jednego z manifestów w kinie młodych gniewnych filmu „Z soboty na niedzielę”. Bohaterem jest tutaj młody tokarz Arthur Seaton. Przez niemal cały tydzień zajmuje się wykonywaniem niezwykle ciężkiej i monotonnej pracy w fabryce. Dopiero gdy nadchodzi weekend zmienia się z ciężko pracującego robotnika, w osobnika zbuntowanego, łamiącego wszelkie normy. Upija się w barach, podrywa dziewczyny, rzuca kamieniami w mijane domy, a nawet wdaje się w romans ze starszą od siebie żoną przyjaciela. Po sukcesie tego filmu Reisz wyreżyserował jeszcze jeden film w kontestacyjnym duchu „Morgan, przypadek do leczenia”.

rece-do-gory

” Ręce do góry „

Ślady kina kontestacyjnego można również odnaleźć w kinie francuskim, skandynawskim i polskim. We Francji kształtowało się ono na fali wydarzeń z maja 1968 roku. Do najbardziej znanych obrazów możemy zaliczyć film Jeana- Luca Godarda „Wszystko w porządku” i ”Z” Costy- Gavrasa. W krajach skandynawskich postacią najbardziej znamienitą dla tego nurtu był Vilgot Sjöman- twórca jednego z bardziej znanych filmów kontrkulturowych „Jestem ciekawa w kolorze żółtym”. W kinie polskim elementy kina kontestacyjnego były najlepiej zauważalne w filmach Jerzego Skolimowskiego. Bohaterami jego filmów byli najczęściej zbuntowani outsiderzy, którzy swoim zachowaniem przeciwstawiali się istniejącemu porządkowi. Co ciekawe reżyser swoją godność z tymi buntowniczymi postawami potwierdzał tym, że sam często grał swoich bohaterów. Takie filmy jak „Rysopis”, „Walkower” czy „Bariera” prezentują bohaterów- włóczęgów, którzy często w imię swoich ideałów porzucają dotychczasowe, w miarę poukładane życie i wybierają trudniejsze drogi życiowe. Walczą o prawo do popełniania błędów i lepszego życia. Znamienitą dla całej twórczości reżysera jest scena z filmu „Ręce do góry” w której przedstawia członków Związku Młodzieży Polskiej, którzy doklejają drugą parę oczu do plakatu Stalina.

Wszystkie opisane filmy pokazują, że kontestacja w kinie miała bardzo szeroki zasięg. Zjawisko to nie było jednak takie samo w Ameryce i Europie. W filmach amerykańskich nacisk położony był na krytykę obyczajowości, podczas gdy w kinie europejskim widoczny był również kontekst polityczny. Mimo to wszystkie filmy łączy pewien młodzieńczy bunt i prezentacja podobnych postaw bohaterów. Wszystkie te miały również bardzo duży wpływ na późniejsze dzieła światowej kinematografii.

Autor: Łukasz Gajewski

Komentarze

comments

Odchudzanie na Allegro NAJTAŃSZE OFERTY:

KomentarzePaneleAllegro.pl

Strona "o mnie"Wszystkie aukcje

galeria aukcji