witold-leszczynski

Witold Leszczyński

„Żywot Mateusza” opowiada historię wiejskiego chłopa Matisa. Jest on osobnikiem nadzwyczaj łagodnym i ufnym. Czasami można odnieść wrażenie że jest lekko naiwny i przygłupi. Prowadzi bardzo proste wiejskie życie, mieszkając wraz z siostrą w malutkim, umiejscowionym pomiędzy lasem, a jeziorem domku, z dala od wielkiej cywilizacji. Mateusz jest człowiekiem człowieka nadwrażliwego. Czerpie radość z każdego dnia. Przyjemność sprawia mu głównie obcowanie z naturą: słuchanie śpiewu ptaków czy podziwianie pobliskich widoków. Od pracy raczej ucieka, gdyż nie sprawia mu ona przyjemności. Bardzo kocha ten swój u prosty, przyziemny tryb życia. Tą swoją prostotą i umiłowaniem do świata flory i fauny przypomina trochę św. Franciszka z Asyżu. Godny podziwu jest szczególny sposób przedstawienie przyrody w filmie. Leszczyński i operator Kostenko wydają się kontemplować obraz. Reżyser odcinał się od jednolitych opinii ujmujących przyrodę w filmie jako skandynawską. Mówił m.in. „Sądzę, że wielokrotnie będzie się analizować problem >skandynawskości< mojego filmu. Powodować to będzie nie tylko temat wysnuty z norweskiej powieści, ale i dość odmienny sposób ukazywania krajobrazu czy cały ogólny klimat filmu. Chciałbym od razu się zastrzec: ten film na tyleż samo nie jest skandynawski, na ile nie jest polski. Nie chodziło mi w ogóle o żaden folklor, o żadną konkretną obyczajowość. Film ma swój własny świat, który jest zamkniętą rzeczywistością”.2 „Żywot Mateusza” ma budowę bardzo uproszczoną czasem wręcz ascetyczną. Reżyser opowiada ten film w sposób bardzo klarowny i przejrzysty. Jednak ta czystość filmu „nie ma absolutnie nic wspólnego z estetyzmem, z wylizaniem kadrów, z fotograficznym efekciarstwem”.3 Film wypełnia również dość bogata symbolika. Dobrze zauważa to Konrad Eberhardt, który pisze o filmie:”Jest w tym filmie coś z misterium, coś z obrzędu wtajemniczania w świat: kiedy kamera pokazuje w zbliżeniu drzewo krwawiące, drzewo strzaskane piorunem, drzewo przecinane piłą, odnosi się wrażenie, że istnieje jakby wspólny krwiobieg i dla ludzi, i dla tych drzew, ptaków, roślin; że stanowią oni wszyscy części tego samego organizmu”.4

zywot-mateusza

kadr z filmu ” Żywot Mateusza “

Nadchodzącą tragedię bohatera poprzedza wiele znaków: najpierw myśliwi zestrzelają ”wielkiego ptaka”, jedynego przyjaciela stroniącego raczej od ludzi Mateusza, następnie piorun uderza i niszczy drzewo nazwane imieniem bohatera, wreszcie Matis prześladowany jest przez sny i wizję zwiastujące zbliżające się niebezpieczeństwo. Katastrofa rozpoczyna się w momencie kiedy pojawia się nieznajomy mężczyzna. Jest on niejako obcym, który wkracza na teren Mateusza, by odebrać mu siostrę. Gdy ich uczucie kwitnie Matis zostaje zepchnięty na drugi plan. Bohater jest do siostry bezgranicznie przywiązany, jest od niej wręcz uzależniony. Perspektywa samotności jest dla niego nieznośna. Stąd decyzja o tragicznym rozwiązaniu swojej sytuacji. Mateusz zabiera swój talizman- pióro ptaka i wypływa łódką na środek jeziora. Tam topi wiosła i przebija dno łódki. Ginie w wodnej otchłani ostatecznie przypieczętowując swą symbiozę z naturą.

zywot-mateusza2Debiut Leszczyńskiego był nad wyraz udany. Ta z początku wydawałoby się prosta,wiejska przypowiastka niesie ze sobą wiele treści. Reżyser we wzorcowy sposób pokazuje odrębny świat głównego bohatera. Świat w którym panują zupełnie inne zasady. Jest coś ujmującego w sposobie przedstawiania tego świata. W ascezie środków, w doskonałym oddaniu piękna otaczającej przyrody. Jeśli do całości dodać doskonale dobraną do filmu muzykę – „Concerto grosso” Corelliego, można śmiało stwierdzić, że „Żywot Mateusza „ jest filmem co najmniej ponadprzeciętnym. Filmem który wciąż zaskakuje swoją aktualnością i trafnością przesłania.

Autor: Łukasz Gajewski

1A.Jackiewicz, Moja filmoteka. Kino Polskie, Warszawa 1983

2ibidem

3K.Eberhardt, O polskich filmach, Warszawa 1982

4ibidem

5S.Janicki, Film Polski od A do Z, Warszawa 1973

Łukasz Gajewski

Dziennikarz, pedagog, kulturoznawca. Autor tekstów z obszaru kultury, psychologii, polityki, zdrowego trybu życia i mediów.
Zamieszkały: Bełchatów

Komentarze

comments